گنج گران/ معرفی اجمالی کتاب پر ارج “شناخت ابرقوه و قدمت آن” /علی اکبر قیومی

گنج گران/ معرفی اجمالی کتاب پر ارج

ابرنیوز:مطلب”گنج گران (معرفی اجمالی کتاب پر ارج “شناخت ابرقوه و قدمت آن” نوشته استاد گرانمایه حاج سید علی مدرس زاده)” نوشته علی اکبر قیومی از همراهان سایت ابرنیوز را می خوانید.

برای خواندن دیگر نوشته های این نویسنده به اینجا بروید.

“هر کس وظیفه دارد در محلی که زندگی می کند و اصطلاحاً اهلی آنجا می باشد، اوضاع و رویدادهای گذشته آن را نیک بشناسد و در حد توان و معلومات خویش گوشه هایی از آنها را به دیگران بیاموزد ….. حقیر در این میان جز واسطه ای بیش نیستم که با همه ناتوانی فکر و قلم آنچه در این رهگذر اندوخته ام را در طبقی از اخلاص نهاده و تقدیم حضور علاقمندان نمایم. امید است مورد قبول عزیزان واقع گردد.”
این جملات، بخش کوچکی از پیشگفتار کتاب ارزشمند، خواندنی و محققانه “شناخت ابرقوه و قدمت آن” اثر دانشور معظم و محقق پرمایه استاد “سید علی مدرس زاده ابرقویی”است که عمرشان دراز باد و سایه ایشان، مستدام.
استاد “سید علی مدرس زاده ابرقویی” متولد سال ۱۳۰۵ در ابرکوه می باشند. ایشان در خانواده ای عالم پرور از تیره “میرزا محمد صادقی” از خاندان بزرگ سادات معظم و صحیح النسب “میرزا سید داوود خانی” تولد و پرورش یافته اند. (متن کتاب، ص ۲۳۱) عموی جد مؤلف محترم، مرحوم حاج میرزا محمد حسین مجتهد ابرقوهی است که از شاگردان میرزا محمد حسن شیرازی در نجف اشرف می باشند. این مرحوم با برخی از بزرگان حوزه در آن روزگار نظیر مرحوم آخوند خراسانی و یا حاج سید محمد کاظم یزدی (صاحب عروه) همراه و ملازم بوده (ص ۲۴۱) و همچنین با شماری از رهبران دینی جنبش مشروطیت نظیر مرحوم بهبهانی، شیخ فضل الله نوری در تهران و یا مرحوم حاج آقا نجفی و حاج آقا روح الله در اصفهان ارتباط و مراوده داشته است. (ص ۲۴۰) جد ایشان نیز مرحوم سید جواد مدرس زاده می باشند که با معرفی شخص مرحوم آقا شیخ عبدالکریم حائری یزدی (مؤسس حوزه قم) در زمان رضا شاه پهلوی، جواز لباس روحانیت داشته و در تهران نیز با مرحوم شهید مدرس (اعلی الله مقامه) رفاقتی دارای نزدیک و صمیمانه بوده است. (ص ۲۴۳)
استاد مدرس زاده علاوه بر تحصیلات رسمی، قریب به شش سال نیز علوم حوزوی را نزد اساتید روزگار خود در ابرکوه و اصفهان گذرانیده است. مطالعه این کتاب و به ویژه ملاحظه متن و اصطلاحات به کار رفته در آن و یا دقت در اشعار ایشان، که به مناسبت هایی برخی از آن ها در این کتاب آمده است، به خوبی گویای معلومات وسیع ادبی، عمق اطلاعات تاریخی، تیزبینی و قدرت تحلیل نویسنده است.
بدون اغراق، کتاب ارزشمند “شناخت ابرقوه و قدمت آن”، در میان کتاب ها و تحقیقات کم شماری که در حوزه ابرکوه شناسی به نگارش در آمده و بنده از آنها اطلاع دارم، از لحاظ قدمت، پیشگام بوده و از نظر جامعیت، اتقان و استناد مطالب و ارائه تحلیل های منطقی و مستدل نیز بی نظیر است.
اگر بخواهیم بر سبیل اجمال به برخی از ویژگی های این اثر ارزشمند اشاره کنیم، می توان به مواردی همچون نکات زیر اشاره داشت:
ویژگی نخست این کتاب تحقیقی بودن و استناد مطالب است. از جمله ایرادات وارد بر برخی از کتب تاریخی، اغراق گویی، افسانه سرایی و نقل مضامین بی اساس است. این آسیب به ویژه در مواردی که نویسنده از شهر یا کشور خود سخن می گوید بیشتر دیده می شود. استاد مدرس زاده برای نگارش این اثر بسیاری از کتب تاریخی دست اول (و نه هر کتاب تاریخی) را از نظر گذرانیده و منابع موثق و مطمئنی از تاریخ شفاهی را نیز به خدمت گرفته است. در هیچ کجای از این کتاب نشانی از تاریخ سازی و افسانه بافی نمی یابیم. کاملاً آشکار است که برای کشف حقایق تاریخی تلاش شده است و نه داستان سازی و چهره پردازی. مؤلف محترم، مانند یک تاریخ نگار حرفه ای و تحلیل گر قوی، هیچ کار مسیر تحقیق را کنار نگذاشته و از نقل مضامین ضعیف و روایات نامعتبر تاریخی خودداری نموده است. (پاورقی: در برابر این اثر و به طور مثال می توان کتاب قطور اما کم مایه “فرهنگ عامه ابرکوه” را مثال زد که موارد متعددی از ذکر مطالب ضعیف و غیر مستند در آن دیده می شود.) این ویژگی بسیار مهم، کتاب “شناخت ابرقوه و قدمت آن” را اثری قابل عرضه و دفاع در مجامع و محافل علمی ساخته است.
دومین خصوصیت این اثر، “جامعیت” آن است. کتاب “شناخت ابرقوه و قدمت آن”، علی رغم اختصار (که خود از ویژگی های مطلوب این کتاب بوده و آن را برای همگان قابل استفاده می سازد) سعی دارد به همه تاریخ شهرستان پرداخته و تصویری کلی از تمامی ادوار تاریخی ابرکوه ارائه دهد. به همین دلیل از پیدایش ابرکوه در دوران ماقبل اسلام تا اواخر عهد قاجار را در بر گرفته است. البته طبیعی است که نمی توان این کتاب را کامل دانست اما سعی شده است در قالب یک اثر نسبتاً مختصر، تصویری عمومی از تاریخ طولانی منطقه ابرکوه ارائه شود که امتیازی بسیار مثبت و مهم ارزیابی می شود.
سومین ویژگی قابل ملاحظه در این کتاب، استفاده گسترده از منابع مطمئن، مستند و با ارزش تاریخ شفاهی است. آشکار است که نویسنده محترم با علاقمندی به تاریخ منطقه و همچنین با آگاهی از اهمیت منابع تاریخ شفاهی در مصاحبه های متعدد، مجموعه ای ارزشمند از دانش در اختیار معمرین مطلع را گردآوری نموده و مورد استفاده قرار داده است. البته همه اقوال تاریخی معمرین نیز دقیق و قابل استناد نیست و تشخیص صحیح از سقیم و تمیز سخنان مستند از حرف های بی پایه به خودی خود نیازمند آگاهی های وسیع و قوه تحلیل و تشخیص است.
چهارمین نکته درباره این کتاب، تحلیل های تاریخی و حتی تحلیل های زیبا و دقیق جامعه شناسانه و فرهنگی صاحب اثر است. در گروهی از کتاب های تاریخی صرفاً به نقل روایت های گذشته بسنده شده است اما برخی دیگر، تاریخ را به صورتی “تحلیلی” برای خوانندگان روایت می کنند. “شناخت ابرقوه و قدمت آن”، کتابی “تاریخی – تحلیلی” است و چنانچه اشاره شد از اوضاع فرهنگی و اجتماعی ابرکوه نیز تصویر خوبی به دست می دهد. نویسنده ارجمند در طول کتاب تحلیل هایی قوی و عمیق ارائه می دهد و این مهم در دامنه محفوظات و مطالعات و همچنین قدرت و ذوق ذهنی ایشان ریشه دارد.
و بالاخره نکته پنجمین گفتنی درباره کتاب “شناخت ابرقوه و قدمت آن”، اشاره به زحمات و مرارت هایی که نویسنده ارجمند برای نگارش آن متحمل شده است. قطعا تألیف این کتاب حاصل سال ها مطالعه و گردآوری اطلاعات بوده است. نویسنده در سال های دهه شصت که در فضای عمومی ابرکوه اقبالی به مسائل تاریخی نبوده و مانند امروز کسی از اهمیت میراث فرهنگی سخن نمی گفته است، رأسا و شخصا در این باره اقدام کرده است. مراجعه به کتب گوناگون تاریخی، انجام مصاحبه های پرشمار، بازدید از آثار تاریخی پراکنده در کل محدوده شهرستان و حتی تصویربرداری از آنها، تهیه نقشه و … آن هم با امکانات محدود آن دوره، جز در اثر علاقه بی اندازه، عشق وافر و تلاشی طولانی مدت، به تاریخ و فرهنگ و اصالت های منطقه نبوده است.
نکات گفتنی و شنیدنی در مورد این کتاب پرارزش که بنده بدوق اغراق و گزافه گویی آن را “گنج گران” می دانم، بسیار است. برخی از نقاط تاریک در تاریخ ابرکوه در لابلای سطور این کتاب به خوانند گان معرفی شده است. نکاتی جالب و ارزشمند همچون گمانه هایی تحلیلی در تاریخ تأسیس شهر، وجه تسمیه ابرکوه، قراء دوازده گانه، معرفی برخی از رجال علمی و یا حاکمان تاریخی شهر، راه ابریشم و تأثیر آن بر سیمای اقتصادی و اجتماعی ابرکوه، انحطال ابرکوه با حمله افاغنه و نوسازی نسبی از اواخر عهد قاجار، اسامی دقیق و درست روستاهایی چون میم (مریم آباد) و شهرآذر (شهر اسب) و برخی دیگر از نقاط و محلات، واحدهای توزین و سنجش در گذشته، تاریخ برخی از خاندان های متوطن در ابرکوه، تاریخ آب در منطقه و روایتی مستند از روزگاری که ابرکوه به وسیله آب های جاری مشروب می شده است و ….
کتاب “شناخت ابرقوه و قدمت آن”، در ۲۶۰ صفحه و به سال ۱۳۷۷، یعنی قریب بیست سال قبل، و آن هم تنها در تیراژ ۱۰۰۰ نسخه در دانشگاه اصفهان به چاپ رسیده است.
باری، منظور از این نوشتار در درجه اول ادای احترام و قدرشناسی به محضر نویسنده فاضل و ارجمند و سپس معرفی اجمالی این اثر فاخر فرهنگی برای علاقمندان به تاریخ طولانی دیارمان و تشویق مخاطبان به مطالعه این کتاب است. در پایان، ضمن آرزوی سلامتی و طول عمر برای جناب استاد حاج سید علی مدرس زاده به دوستان محترم مسؤول و متولی در شهر پیشنهاد داده و از ایشان استدعا دارم اولاً از چاپ دوباره این کتاب که اکنون نایاب بوده و احتمالاً با اضافات و تصحیحات و یا نکاتی تکمیلی همراه خواهد بود و با توجه به امکانات روزگار ما می تواند با کیفیتی بهتر صورت گیرد، حمایت نموده و در این مسیر اهتمام ورزند که خدمتی شایسته و ماندگار خواهد بود. در ثانی طرح بزرگ “تدوین تاریخ تفصیلی ابرکوه” می تواند با همکاری برخی از اندیشمندان محلی و مراکز معتبر علمی تعریف شده و اجرایی گردد. این موضوع آرزویی بزرگ اما دست یافتنی است و از جوانب گوناگون علمی، فرهنگی و اجتماعی توجیه پذیر و دارای نهایت اهمیت و اولویت است. امیدواریم این آرزوی قدیمی اهالی جامعه فرهنگ و اندیشه ابرکوه نیز به زودی جامه عمل بپوشد. ان شاء الله

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

3636 مطلب نوشته است .

دیدگاه شما

تمام حقوق این سایت برای © 2018 اخبار شهرستان ابرکوه. محفوظ است.
بهینه سازی شده king2net