وجه تسمیه محلات در ابرکوه/علی اکبر قیومی(۱۹نظر)

وجه تسمیه محلات در ابرکوه/علی اکبر قیومی(۱۹نظر)

ابرنیوز:مقاله ارسالی یکی از همراهان سایت خبری ابرکوه را می خوانید.
دقت در اسامی محلات قدیم ابرکوه خالی از لطف و فایده نیست و دانستنی هایی سودمند و جالب دربر دارد. معلومات نگارنده در این باره بسیار ناچیز است اما امیدوارم با مشارکت خوانندگان و دیگر علاقمندان بر علم و آگاهی ما افزوده گردد و با این نیت، مطلب مختصر زیر را به اشتراک می گزارم.
محلات نه گانه قدیم ابرکوه به ترتیب حروف الفبا عبارتند از: بازار، جرمدین، جهانستان، دربقلعه، دروازه میدان، طاووس (دراویش)، گلکاران، نبادان و نظامیه.
اسامی برخی از این محلات، به طور نسبی گویاست. به عنوان مثال محله “بازار” در اطراف بازار تاریخی ابرکوه شکل گرفته و یا محله “نظامیه” به مناطق همجوار با مدرسه و مسجد بزرگ نظامیه اطلاق می شده است. (البته منطقه نظامیه حداقل در تاریخ متأخر ابرکوه و حوالی عصر قاجار، سکنه ای نداشته است) همچنین به اطراف مزار طاووس الحرمین (رحمه الله علیه) محله “طاووس” گفته شده است و یا آنکه به اعتبار سلوک صوفیانه برخی از اهالی این محله، بدان محله “دراویش” گفته اند.
“دربقلعه” و “دروازه میدان” نیز تقریبا معنایی آشکار دارند. گویا منطقه دربقلعه در قدیم، ورودی قلعه ای بوده است که به خندق های سنگی منتهی شده و احتمالاً تا دروازه های دیگر شهر در مناطقی همچون “دروازه علی” و … امتداد داشته است. (البته شهر ابرکوه، قلاع و دروازه های دیگری را نیز در ناحیه جنوبی شامل بوده است). “دروازه میدان” نیز از ترکیب دو نام آشنا شکل یافته است و احتمالاً از باب نامگذاری کل به جزء، از نام دروازه ای که به میدان بزرگ این محله مشرف بوده است اخذ شده است.
در مورد محله “جهانستان”، علی رغم معنای آشکار این ترکیب (“جهان” به علاوه “ستان”) از علت نامگذاری این منطقه (وجه تسمیه) آگاه نیستیم. و اما در باب معنی ترکیب “گلکاران” که در بین مردم به پلکارون معروف است باید گفت بعید است که نام تاریخی این منطقه “گلکاران” باشد. چنین پیشه ای (گل و گلاب) در تاریخ ابرکوه سابقه نداشته و با اقلیم خشک ابرکوه نیز همخوانی ندارد. از سوی دیگر در گذشته، گلکاری تفریحی و زینتی نیز مانند امروزه مرسوم نبوده است. با توجه به مزارع سرسبز و دشت حاصلخیز محله گلکاران و نیز با ملاحظه پیشه کشاورزی در این منطقه و مهمتر از همه نام مصطلح این منطقه در میان مردم (پلکارون)، شاید نام اصلی این محله “پنبه کاران” بوده است. همچنانکه در بین محلات قدیمی شهر یزد نیز محله ای به نام “پنبه کاران” یا “پنبه گران” داریم که تلفظ مرسوم آن در گویش یزدی نیز تقریباً شبیه “پلکارون” خودمان است.
در مورد معنا و وجه تسمیه محلات “نبادان” و “جرمدین” (که نام تاریخی آن جرم (بر آهنگ صنم) بوده و در شاهنامه نیز در کنار نام ابرکوه از آن ذکری به میان آمده و امروزه بیشتر به نام محله “امامزاده احمد )ع(” مشهور است) اطلاع چندانی ندارم و گویا از اسامی جامد (و نه مشتق و ترکیبی) و داری ریشه و بنیاد پهلوی و اوستایی است.
به هرروی چنانچه در مقدمه اشاره شد، امیدوارم به مدد آنچه خوانندگان عزیز و مخاطبان ارجمند می دانند بر علم ما دراین باره افزوده گردد. ان شاءالله

مطالب پیشنهادی :

درباره نویسنده

3599 مطلب نوشته است .

  1. حسین کمالی می‌گه:

    سلام تشکر میکنم کار جالبی بود و نظرات خوانندگان داره اون رو تکمیل میکنه
    به نظرم نبادان همان نوابدان و گلکاران همان پل کاروان بوده که من قبلا هم شنیدم
    اما علت تبدیل پلکارون به گلکاران رو اینطور شنیدم که جوبی شرقی غربی تا چند ده سال پیش از محله گلکاران می‌گذشته که اطرافش کل زیادداشته

  2. شهاب می‌گه:

    آقای قیومی زحمت کشیده اند ولی جاهایی را دچار اشتباه شده اند . بخصوص در نام محله گلکاران

  3. فلاح می‌گه:

    چه زیبا می فرماید مرحوم عماد اصفهانی:
    «من دیدم انسان امروز کتابی نمی نویسد مگر اینکه فردای آن روز می گوید: اگر این نوشته تغییر یابد بهتر است و اگر این مطلب بر آن افزوده شود نیکوتر و اگر این مطلب جلوتر آید، افضل و اگر آن عبارت حذف شود زیباتر و این از بزرگترین عبرتهاست و خود دلیلی است به غلبه نقص و کمبود بر همه افراد بشر.»پس نوشتن هنر است و نه ننوشتن هرچند هیچ نوشتاری بدون عیب نمی باشد.

  4. مهم نیست می‌گه:

    آفرین به آقای قیومی

  5. سلام می‌گه:

    این که همش شد حدس وگمان که.یا چیزی ننویسید یا اگر مینویسید با اطلاعات دقیق اینکار رو انجام بدین.

  6. ناشناس می‌گه:

    از خدای متعال خواستارم برای همیشه تفکر محله گرایی را از مردمان این سرزمین بگیرد و به جای ان بصیرت و دغدغه پیشرفت شهر را به ما عطا کند
    الله اکبر تا کی درراه بیهوده گام برداریم

  7. کوی رضوان می‌گه:

    سلام دوست من.شما باعث شدی که من کمی فکر کنم.هیچ کس تا حالا این کار را نکرده بود.ولی با همه این احوال وجه تسمیه را کنار بگذاریم و بیایید برای رسیدن به هدف(آبادانی شهرمان)9 محله را تبدیل به یک محله بزرگ وهدفدار کنیم نه محلات مختلف و بی سروسامان.در ضمن تا فرضیات وجود نداشته باشد به نتایج قطعی منجر نمی شود(قابل توجه خواننده)

  8. علی اکبر قیومی می‌گه:

    با سلام و تشکر از دوستانی که در بحث مشارکت نموده اند.
    یکی از محلات تاریخی ابرکوه که سهواً از قلم افتاده است محله “پای لوح” است که جنب محله بازار (روبروی مدرسه علمیه تاریخی اکبریه که هم اکنون ساختمان حوزه علمیه بانوان در آن درحال ساخت است) قرارداشته است. مسجد تاریخی این محله نیز تخریب شده و زمین متروک آن در کنار حوزه علمیه تاریخی اکبریه محصور شده است. چون این محله در کنار قبرستان بزرگ بسیار قدیمی ابرکوه در کنار طاووس الحرمین قرار داشته است و به مناسبت الواحی که بر قبور نصب می کرده اند به این محله “پای لوح” گفته شده است.

  9. خواننده می‌گه:

    اساس یک نوشتار خوب یا مستلزم آگاهی داشتن است و یا اینکه تلاش نویسنده را در تحقق دغدغه اش نشان دهد
    در این نوشته کدامیک رعایت شده است
    پس بهتر است قبلا نوشتن مطلبی ،مطالعه و تحقیقی صورت پذیرد تا خوانندگان به آگاهی رسیده البته با مستندات تاریخی

  10. محمد حيدري می‌گه:

    تا انجا كه من اطلاع دارم و در كتاب سفرنامه هم امده است ابركوه شامل 12 محله كه با نامهاي سال هم شبيه است تشكيل شده كه الان بعد گذر زمان بعضي از انها تغير زيادي كرده است
    فروردين
    ارديبهشت : اردي
    خرداد
    تير : تيجرد
    مرداد: مدوييه
    شهريور : شمس اباد 
    مهر : مهراباد
    ابان : نو ابان و سپس نبادان
    اذر
    دي
    بهمن
    اسفنداباد: اسفند اباد
    بقيه ماها رو اگه كسي اطلاع داره تكميل كنه

  11. حسین می‌گه:

    سلام گل کاران را در کتاب آقای مدرس(شناخت ابرقوه و قدمت آن) خوندم که نوشته بود که پلی بین این محله و ورودی شهر وجود داشت که محل عبور کاروان ها عبوری بود که کاروان در گل یا باتلاق فرو نروند که به پل کاروان مشهور شد و درمورد نظامیه نوشته بود به خاطر حفره های زیر سنگ ها که این حفره ها را به عنوان زندان استفاده می کردند.

  12. سلام می‌گه:

    یکی از احتمالات راجع به نام محله گلکاران، “پل کاروان” می باشد. گویا در اطراف این محله، مسیر عبور کاروان هایی بوده است و در جایی از این مسیر پلی بر یکی از مسیل ها (محل عبور سیلاب) وجود داشته است. پل کاروان در گویش محلی به پلکارون تغییر یافته است.
    (مطلب بسیار جالب و ابتکاری بود. از نگارنده و سایت ابرنیوز متشکرم)

  13. عليرضا می‌گه:

    نبادان از كلمه نو ابدون امده و به معني قنات نو  ميباشد شايان ذكر است قناتي به همين نام نيز هنوز در ابرقو و كنار درخت سرو جريان دارد كه يكي از پراب ترين قنوات ابرقو بوده ( جوي هاي قديمي آن بسيار بزرگ است )  و كليه زمين هاي باغهاي اطراف نظاميه مانند باغهاي جلو فرمانداري و  باغ شهرتا نبادان  و در سمت جنوب شهر زمينهاي عالي آباد تا كنبد عالي را  سيراب ميكرده

  14. گوگل می‌گه:

    به گفته یکی از پیرمردهای محله ما، در جرمدین، عده ای به “جرم دینداری” کشته شده اند و به همین علت نام این محله “جرمدین” شده است. (البته نمی دونم چقدر مستند است)
    (دوستان محترم، لطفا در بحث مشارکت کنید نه انتقاد از نگارنده خوش سلیقه)

  15. دوست می‌گه:

    نویسنده محترم با این کارش خواسته توجه شما را به یک نکته جلب کنه
    با اینکارش یه ایده داده به علاقه مندان که کار کردن روی این موضوع جالبه
    چرا بعضی ها نمی تونن این را درک کنن من نمی دونم

  16. بی تدبیر می‌گه:

    سلام اکبر جون تشکر از نوشته هایت ولی شما که همه اش را گفتید نمی دونم پس همون درب قلعه وپل کارون وبازار خودمون را می نوشتید

  17. احمدی می‌گه:

    واقعا زحمت کشیدید!

  18. محمد می‌گه:

    بهتر است اندکی مطالعه کنید، بعد مطلبی را بنویسیم در این مطالب به جز حدس و گمان و ابراز بی اطلاعی چیزی ندیدم. با تشکر


    ابرنیوز:با سلام. دوست عزیز نویسنده دانسته های خود را بیان کرده است تا آنانی که مطالعه دارند دست به قلم ببرند و آن را تکمیل کنند

  19. م . اله یاری می‌گه:

    مطالب جالبی بود و نشان از قدمت شهرمان دارد خدا قوت

دیدگاه شما

تمام حقوق این سایت برای © 2017 اخبار شهرستان ابرکوه. محفوظ است.
بهینه سازی شده king2net